سميره مختار الليثي ( مترجم : محمد حاجى تقى )

101

جهاد الشيعة في العصر العباسي الأول ( جهاد شيعه در دوره اول عباسى ) ( فارسى )

عبد اللّه بن معاويه است . وى هميشه اخلاصش را به دعوت عباسى اثبات كرده و براى آن از خودگذشتگىها نشان داده بود . امام ابراهيم راه را براى ابو مسلم خراسانى ترسيم كرد و به او گفت : « اى ابا عبد الرحمن ! تو مردى از ما اهل بيت هستى ، « 1 » پس وصيت من را به ياد داشته باش ، به اين طايفه از يمن بنگر و آن‌ها را گرامى بدار ، كه خداوند اين كار را تمام نمىكند مگر به همت ايشان . اين طايفه از ربيعه را هم بنگر و متهمشان كن . اين طايفه از مضر را نگاه كن ، اين‌ها دشمنانى هستند كه در همسايگى تو جاى دارند . در كار هركس شك مىكنى او را بكش ، و اگر توانستى خراسان را از وجود عرب‌ها پاك كنى ، چنين كن . « 2 » ابو مسلم از خود گرايش شديد شعوبى نشان داد و خشم خود را بر اعراب ابراز و در زجر و آزارشان زياده‌روى كرد تا آن‌جا كه شش صد هزار عرب ، به جز از آن‌هايى را كه در جنگ كشته بود ، به وسيله زجركشى و شمشير هلاك كرد . « 3 » و « 4 »

--> ( 1 ) . عبارت « همانا تو از ما اهل بيت هستى » سؤال‌برانگيز است . در توضيح آن بايد گفت كه ابو مسلم ادعا مىكرد از فرزندان سليط بن عبد اللّه بن عباس است . اين سليط ، جاريه‌اى داشت كه فرزندش ادعا مىكرد از فرزندان عبد اللّه بن عباس است . چون عبد اللّه مرد ، سليط در ميراث او با ديگر وارثان به نزاع برخاست . بنى اميه براى تحقير منزلت على بن عبد اللّه بن عباس در اين ماجرا دخالت كردند و به سليط كمك كردند و قاضى دمشق به نفع سليط حكم داد . ابو مسلم هم ادعا داشت كه از فرزندان اين سليط است . ( ابن طباطبا ، الفخرى فى الآداب السلطانيه ، ص 123 ) . ( 2 ) . تاريخ طبرى ، ج 85 ، ص 134 / ابن اثير ، الكامل فى التاريخ ، ج 4 ، ص 495 / ابن قتيبه ، الامامة و السياسة ، ج 2 ، ص 218 . ( 3 ) . خطيب بغدادى ، تاريخ بغدادى ، ج 1 ، ص 208 . ( 4 ) . عبارت‌هاى يادشده نشان از ديدگاه نويسنده دربارهء ابو مسلم بر مبناى دو اصل دارد : 1 . تعصب و شعوبىگرى مفرط ابو مسلم ؛ 2 . كشتار اعراب . مستندات دكتر ليثى در ديدگاه‌هاى مزبور ، كتاب‌هاى تاريخ طبرى ، تاريخ فخرى و تاريخ بغداد است ، ليكن بررسى اين مستندات نشان داد كه در هيچ يك از اين سه كتاب به تعصب شعوبىگرى ابو مسلم اشاره‌اى نشده است . ( ر . ك : تاريخ طبرى ، ج 7 ، ص 363 - 367 ، 377 ، 385 ، 479 ، 494 / ابن طباطبا ، الفخرى فى الآداب السلطانيه ، ص 168 - 171 / خطيب بغدادى ، تاريخ بغداد ، ج 10 ، ص 205 - 209 . ) مصدر روايات فوق در كشتار اعراب ، تاريخ بغداد است كه اصل روايت آن مأخوذ از بلاذرى و طبرى است . روايت در تاريخ طبرى چنين است : « و كان ابو مسلم قد قتل فى دولته و حرو به ستمأئة ألف صبرا » ( الامم و الملوك ، ج 7 ، ص 491 ) . بغدادى به روايت طبرى اولا : -